Cmentarz żydowski w Żabnie powstał w 1692 r. na podstawie „przywileju” – dokumentu regulującego życie społeczności żydowskiej, wydanego 5 września tegoż roku przez właściciela miasta, Łukasza Franciszka Jaranda. Służył nie tylko żydowskim mieszkańcom Żabna, lecz także miejscowości należących do żabnieńskiej gminy żydowskiej.

Cmentarz jest zlokalizowany w północno-wschodniej części Żabna, w okolicy skrzyżowania obecnych ulic Cmentarnej i Kościuszki, w odległości ok. 800 metrów od centrum. Stanowi on jedyną zachowaną pamiątkę po żydowskiej społeczności Żabna . Rozległa nekropolia w kształcie litery „L” obejmuje liczne dobrze zachowane płyty nagrobne – macewy , z których większość wykonano z piaskowca i wapienia. Inskrypcje są zapisane w języku hebrajskim, a zdobienia na nagrobkach zawierają charakterystyczne dla sztuki żydowskiej symbole, takie jak korony, świece czy lwy. Cmentarz po powstaniu zaczął służyć jako punkt orientacyjny lokalnego nazewnictwa: teren znajdujący się na północ od cmentarza, wzdłuż obecnej ul. Kościuszki, zaczął być określany jako „Zakirchale”, a więc obszar znajdujący się „za cmentarzem” (cmentarz żydowski mieszkańcy nazywali bowiem „kirchołem”).

Przed 1939 rokiem tuż przy wejściu na cmentarz znajdowały się dwa budynki – w jednym mieszkał dozorca, a drugi służył jako beit tahara, miejsce przeznaczone do rytualnego obmywania zmarłych przed pochówkiem. Budynki te zostały rozebrane w 1940 r. na polecenie niemieckich okupantów, którzy również zniszczyli część murów cmentarza, strzelając do nich z działek przeciwpancernych. W czasie okupacji na cmentarzu grzebano Żydów zastrzelonych przez Niemców na terenie miasta, a we wrześniu 1942 r. rozstrzelano i pochowano na cmentarzu część Żydów z likwidowanego getta w Żabnie. W zbiorowej mogile na terenie cmentarza pochowano ponad sto osób. W 1990 roku cmentarz decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków został wpisany do rejestru zabytków. Rok później z inicjatywy Fundacji Abrahama Ladnera przeprowadzono renowację bramy cmentarnej, wykonano ogrodzenie siatkowe oraz wzniesiono ohel – budynek chroniący groby miejscowych cadyków: Izraela Elimelecha Ungera z Żabna oraz jego syna Jakuba Izaaka i wnuka, Szaloma Dawida. W ramach tego projektu, z inicjatywy ocalałych z Zagłady, na miejscu zbiorowej mogiły wzniesiono pomnik z napisem: „Błogosławionej pamięci kilkuset żydowskich mieszkańców Żabna, ofiar hitlerowskich zbrodni w okresie II wojny światowej”. W 2011 roku na zewnętrznych ścianach ohelu zamontowano macewy, które w czasie okupacji użyto do prac budowlanych i zostały odkryte podczas czyszczenia przepustu melioracyjnego w Gorzycach.

Na cmentarzu znajdują się dwa odnowione grobowce z tablicami w języku polskim. Pierwszy z nich, znajdujący się w pobliżu ohelu, to grobowiec Dawida Salpetera, odnowiony w latach 60., z marmurową tablicą z napisem: Salpeter Dawid/lat 19/zginął w r. 1943/Boże pomścij jego krew. Drugi grób, znajdujący się w północnej części cmentarza, został odnowiony w 1957 r., z następującym napisem na marmurowej płycie: Bł. P./Tu leżą nasze rodziny/które zostały wymordowane przez/zbirów hitlerowskich 1943 r./Majer Munc/Keiner Josef/żona Krysia i dzieci z Goldberg/Drelich Lola/Debora Weiss/Fundacja rodziny/Chaim 1957 Spangelet.

Na podstawie:
P. Domański, Izraelici w Żabnie. Żabno 2003.
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Cmentarz żydowski, XVIII w. Żabno (https://zabytek.pl/pl/obiekty/zabno-cmentarz-zydowski?setlang=1, dostęp 15.03.2025)