Stacja kolejowa w Żabnie, położona w południowo-wschodniej części miasta, powstała w związku z budową linii kolejowej Tarnów – Żabno – Szczucin, potocznie zwanej „Szczucinką”. Oficjalne rozpoczęcie prac budowlanych nastąpiło 14 października 1905 r. Prace prowadziła firma Breiter i Ska pod kierunkiem inż. Horowitza. Szyny dostarczała huta w Witkowicach, mosty kolejowe wykonywała firma Zieleniewskiego z Krakowa, a wagony – zakłady w Sanoku. Koszt budowy całej linii wyniósł 3 406 372 korony. Rada gminna w Żabnie wsparła inwestycję kwotą 10 000 koron, zaciągając w tym celu pożyczkę – co stanowiło znaczną część rocznego budżetu miejscowości. Jednym z problemów towarzyszących budowie była kwestia wywłaszczeń gruntów pod drogę dojazdową. Odbiór techniczny linii odbył się 12 października 1906 r., a jej uroczyste otwarcie miało miejsce trzy dni później. Trasa liczyła wówczas ok. 49 km.

Pierwotny budynek stacji składał się z dwóch części. Od południa znajdowała się poczekalnia oraz biuro urzędników, od strony torów – wiata wsparta na drewnianych filarach. Północna część pełniła funkcję mieszkania służbowego naczelnika. Po I wojnie światowej dobudowano dodatkowy budynek od strony południowej. W takim kształcie stacja funkcjonowała niemal do końca XX wieku. W latach 1922–1939 w dokumentach urzędowych stacja funkcjonowała pod nazwą „Żabno nad Dunajcem”, co do dziś można dostrzec na zachowanej elewacji budynku.

Podczas II wojny światowej stacja nie została wyłączona z użytkowania. Na jej terenie pełnili dyżury żołnierze niemieccy, a w obrębie obiektu (dom Państwa Witek) znajdowała się tzw. obserwatorka – pomieszczenie z przeszkloną ścianą wykorzystywane do obserwacji otoczenia. Stacja stała się miejscem szczególnie dramatycznych wydarzeń – 15 września 1942 r. przeprowadzono stąd deportację Żydów z likwidowanego getta w Żabnie, najpierw do Tarnowa, a następnie do obozu zagłady w Bełżcu. W lipcu 1944 r. budynek stacyjny odegrał rolę w żabnieńskiej akcji zbrojnej  lokalnych oddziałów Armii Krajowej, podczas której doszło do wymiany ognia z wycofującymi się Niemcami. Pod koniec okupacji Niemcy wysadzili mosty, słupy telegraficzne oraz spalili budynek stacji wraz z dokumentacją, odcinając Żabno od połączeń kolejowych na blisko dwa lata.

Po wojnie stację odbudowano – w 1947 r. powstał nowy most, a w 1948 r. przywrócono ruch kolejowy. Zatrudniano początkowo kilka osób, jednak w latach 60. i 70. XX wieku załoga liczyła już ponad 20 pracowników. Stacja w Żabnie zarządzała także przystankami w Fiuku, Niedomicach, Łęgu Tarnowskim i Łukowej. W latach 80. przeprowadzono modernizację obiektu, m.in. remont dachu, doprowadzenie bieżącej wody i budowę nowych pomieszczeń sanitarnych. Stacja odgrywała ważną rolę w codziennym życiu lokalnej społeczności, umożliwiając dojazd do Tarnowa i Dąbrowy Tarnowskiej do pracy, szkół i urzędów.

Od lat 90. następował jednak stopniowy regres – malała liczba podróżnych i ograniczano kursy. Ostatecznie w 2000 r. zawieszono ruch pasażerski na trasie Tarnów – Szczucin, a budynek stacji w Żabnie, służący społeczności przez blisko sto lat, popadł w ruinę.

Na podstawie:
P. Domański, Magistrat i stacja PKP w Żabnie, Żabno 2019.
M. Kalita, Powstanie żabnieńskie – zapomniany epizod Akcji “Burza”, Nowa Gazeta Żabnieńska, nr. 1, 2025.

---