Początki osadnictwa na tym terenie sięgają epoki neolitu, o czym świadczą odnalezione fragmenty ceramiki oraz narzędzi krzemiennych. Do najcenniejszych znalezisk z epoki brązu należy ozdobna zapinka (fibula), datowana na około 1200–1000 p.n.e., interpretowana jako element wyposażenia grobowego osoby o wysokim statusie społecznym, związanej z kulturą łużycką. Szczególną uwagę zwraca także cmentarzysko zlokalizowane na terenie dzisiejszego Banku Spółdzielczego w Żabnie, użytkowane zarówno w epoce brązu, jak i żelaza. W grobach ciałopalnych składano tam prochy zmarłych w glinianych urnach, którym towarzyszyły dary grobowe – głównie naczynia ceramiczne oraz wyroby metalowe.

W okresie od VII do X wieku na terenie dzisiejszego Żabna istniało grodzisko, a pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1274 roku. Wówczas książę Bolesław Wstydliwy nadał Żabno rycerzowi Świętosławowi z rodu Gryfitów. W dokumencie miejscowość wymieniona została jako „Shambno”. Z początkiem panowania Kazimierza Wielkiego związany jest dokument z 1344 roku, w którym Żabno zostało wymienione jako własność Spicymira Leliwity. Wówczas wieś otrzymała prawa niemieckie. Jednym z najważniejszych dokumentów w dziejach Żabna było potwierdzenie praw magdeburskich przez królową Jadwigę w 1385 roku. Co istotne, Żabno posiadało już nadane prawa miejskie, gdyż w dokumencie zostało określone jako „oppidum”. Jan Długosz w „Liber beneficiorum…” z XV wieku wspomina o dwóch kościołach w mieście: Świętego Ducha i Świętego Krzyża oraz o dobrze rozwiniętej strukturze własności miejskiej.

Kościół parafialny w Żabnie został spalony przez oddziały księcia Jerzego II Rakoczego, które podczas najazdu w 1657 roku zniszczyły świątynię wraz z jej archiwum. Odbudowy kościoła podjął się kolejny właściciel miejscowości – Rafał z Borzymia. Zapisał się on w dziejach Żabna nie tylko jako fundator nowej świątyni, lecz także jako wystawca przywileju z 1675 roku, w którym potwierdził specjalne prawa dla społeczności żydowskiej oraz zalegalizował działalność Cechu Rzemieślniczego. W 1720 roku Żabno przeszło w posiadanie rodu Stadnickich herbu Szreniawa. W wyniku I rozbioru Polski Żabno znalazło się pod panowaniem Austrii. Dalsze tragiczne wydarzenia w historii miasta to epidemia cholery w 1873 roku oraz wielki pożar z 1888 roku, który pochłonął większość drewnianej zabudowy miejskiej.

W XIX wieku Żabno rozwijało się jako ośrodek handlu i rzemiosła. W 1905 roku uruchomiono cegielnię  – pierwszy zakład przemysłowy. Podczas I wojny światowej, ze względu na przebieg frontu wzdłuż Dunajca, wiele budynków zostało zniszczonych. W 1934 roku Żabno zostało dotknięte przez katastrofalną powódź, która spowodowała znaczne zniszczenia i zapisała się na długo w pamięci mieszkańców jako jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii miejscowości. Niemieckie wojska wkroczyły do Żabna 8 września 1939 roku, gdy miasto liczyło około 2400 mieszkańców, w tym blisko 600 Żydów. W 1942 roku okupanci utworzyli na terenie miasta getto, którego mieszkańców w większości deportowano później do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu.

Na podstawie:
P. Domański, Żabno A-Z. Żabno 2000.
P. Domański, Ostatnie takie galicyjskie. Żabno 2005.

---